Tế bào gốc là gì? Ứng dụng của tế bào gốc trong cuộc sống

Với trình độ khoa học ngày một phát triển, con người ngày càng yêu cầu cao hơn về chất lượng cuộc sống. Đặc biệt là phương diện sức khỏe và thẩm mỹ. Việc các nhà khoa học Nhật Bản tìm ra công nghệ tế bào gốc như mở ra một hướng đi mới cho nhân loại trong việc giải quyết vấn đề này

Tế bào gốc là gì ? Lịch sử phát triển của công nghệ tế bào gốc

Tế bào gốc và phân loại tế bào gốc

Tế bào gốc hay còn được gọi là tế bào mầm (Stem cell) là những tế bào ở dạng sơ khai nhất. chúng còn có khả năng phân chia và biệt hóa thành nhiều loại tế bào khác nhau để hình thành và thay thế nhằm duy trì sự sống của cơ thể.

tế bào gốc

Tế bào gốc và công dụng của nó

Tế bào gốc có nhiều loại có thể phân biệt chúng theo nguồn gốc và chức năng( khả năng biệt hóa):

  • Theo nguồn gốc có thể xếp loại tế bào gốc làm 3 loại. Cụ thể: Tế bào gốc phôi ( Có tế bào gốc phôi thực thụ và tế bào mầm phôi),tế bào gốc thai và tế bào gốc trưởng thành.
  • Theo mức độ biệt hóa có thể xếp tế bào gốc thành 4 loại. Cụ thể: Tế bào gốc toàn năng, tế bào gốc vạn năng, tế bào gốc đa năng và tế bào gốc đơn năng.
Phân loại tế bào gốc

Tế bào gốc vạn năng, toàn năng, đa năng và đơn năng

Lịch sử nghiên cứu tế bào gốc

Trước năm 2000

Tế bào gốc không phải là một thuật ngữ khoa học xa lạ mà nó đã có lịch sử nghiên cứu và phát triển từ lâu .

1945: Phát hiện ra tế bào gốc tạo máu.

Thập kỷ 1960:

  • Xác định được các tế bào carcinoma phôi chuột là một loại tế bào gốc.
  • Khám phá ra trong não trưởng thành có chứa các tế bào gốc có thể biệt hóa thành các tế bào thần kinh

1981: Evans và Kaufman và Martin phân lập được tế bào gốc phôi. Xuất phát từ khối tế bào bên trong của phôi túi (blastocyst) chuột.

1995-1996: Tế bào gốc phôi linh trưởng có nhân lưỡng bội bình thường. Nó được phân lập từ khối tế bào bên trong của phôi túi và duy trì trên in vitro.

1998: Thomson và cộng sự ở đại học Wisconsin-Madison (Mỹ) tạo ra dòng tế bào gốc phôi người đầu tiên từ khối tế bào bên trong của phôi túi.

1999: Khẳng định khả năng chuyển biệt hóa (transdifferentiation) hay tính mềm dẻo (plasticity) của tế bào gốc trưởng thành.

Sau năm 2000

2001: Tìm ra một số phương pháp định hướng tế bào gốc biệt hóa trên in vitro tạo ra các mô có thể dùng cho ghép mô.

2003: Tạo được noãn bào từ tế bào gốc phôi chuột. Điều này gợi ý rằng tế bào gốc phôi có thể có tính toàn năng, bằng thực nghiệm có thể làm một tế bào “trẻ lại”.

2005: Phát triển kỹ thuật mới cho phép tách chiết tế bào gốc phôi mà không làm tổn thương phôi.

Đến thời điểm hiện nay, tế bào gốc và các ứng dụng của nó ngày càng được nghiên cứu và phát triển, giúp tạo ra nhiều hướng đi mới cho việc điều trị những bệnh lý mà khoa học gần như bó tay trước đây.

Nguồn lấy tế bào gốc

  • Tế bào gốc phôi được lấy từ khối tế bào bên trong (inner cell mass) của phôi
  • Nguồn lấy tế bào mầm phôi và tế bào gốc thai: là thai động vật hoặc thai nhi bị loại bỏ (chỉ lấy thai nhi dưới 6 tuần tuổi)
  • Tế bào gốc trưởng thành thường được lấy từ các tổ chức trưởng thành như máu cuống rốn, trung mô cuống rốn, tủy xương, tổ chức não …
Các nguồn lấy tế bào gốc

Tế bào gốc thu được từ cuống rốn

Ứng dụng tế bào gốc

Ghép tế bào gốc trị liệu

Là sử dụng tế bào gốc để thay thế, sửa chữa các phần bị bệnh và tổn thương của cơ thể bằng các tế bào mới khỏe mạnh hơn.

Trên lâm sàng, tế bào gốc trưởng thành đã được sử dụng trong điều trị các bệnh tự miễn, tai biến mạch máu não, suy giảm miễn dịch, thiếu máu, nhiễm Estein-barr virus, tổn thương giác mạc. Ngoài ra, hỗ trợ các bệnh máu và bệnh gan, tạo xương không hoàn chỉnh, tổn thương tủy sống, liền vết thương da, điều trị ung thư (kết hợp với hóa chất và tia xạ), u não, u nguyên bào võng mạc, ung thư buồng trứng,……

Công nghệ mô

Thẩm mỹ tế bào gốc

Ứng dụng tế bào gốc trong thẩm mỹ

Có thể nuôi cấy tế bào gốc để cấy ghép vào các mô bị tổn thương

Trong công nghệ này kỹ thuật kỹ thuật chỉnh sửa gen mã hóa phân tử hòa hợp tổ chức chính (MHC) dùng để lấy mẫu mô từ tế bào gốc trưởng thành hoặc tế bào gốc phôi tạo các mô ghép phù hợp về mặt miễn dịch.

Ngoài các ứng dụng trên, tế bào gốc cũng ngày càng được sử dụng nhiều trong các liệu pháp làm đẹp

Xem thêm: Công dụng tế bào gốc trong cuộc sống thường nhật

Rate this post
0